Ieder jaar begin mei wanneer het frisse groen de natuur siert, komen bij mij beelden naar boven van vrijdag 10 mei 1940. Die ochtend van vrijdag voor Pinksteren werd ik door mijn moeder gewekt met de woorden:

 

“Komt er is gauw uit, het is oorlog”.

 

Al meer dan een jaar werd op de radio en in de kranten over oorlog gesproken en geschreven. Duitsland was al van het begin van de jaren dertig bezig met onrust zaaien. Oostenrijk schaarde zich al snel achter het nationaalsocialisme van hun vroegere landgenoot Adolf Hitler. Rusland viel Finland aan en Duitsland Polen.

 

Kristalnacht

Na de aansluiting met Duitsland probeerden vele Oostenrijkse Joden te vluchten. Die berichten sijpelden ook door naar ons land. In de Kristalnacht van oktober 1938 werden al 30.000 joden opgepakt en naar concentratiekampen Buchenwald, Dachau en Sachenhausen verbannen.

 

In Nederland was men nog steeds overtuigd dat de neutraliteit van de eerste wereldoorlog ook nu van kracht zou blijven. Niets bleek waar bij deze gedachte, op 10 mei 1940 was de neutraliteit voorbij met alle gevolgen die zich in enkele dagen na de Duitse inval afspeelden.

Koningin Wilhelmina vluchtte met haar gezin naar Engeland.

 

Hotel Anneville

Een verhaal waar ik nooit de bevestiging van heb gekregen was; dat Wilhelmina in die eerste oorlogsdagen een nacht in hotel Anneville verbleef, alvorens ze via Hoek van Holland naar Engeland vertrok. Dat ze haar gezin in veiligheid bracht snapte iedereen, echter dat ze zelf vluchtte, daar waren en zijn de meningen nog steeds verdeeld over.

 

Het eerste wat wij op de Hondsdonk van de oorlog merkten was dat de Venningsebrug op de Chaamseweg werd opgeblazen. Op die manier probeerde het Nederlandse leger de opmars van de Duitsers te belemmeren. Dat bleek al snel een miskleun toen de Franse hulpbrigade zich een weg via zandwegen en paden moest banen over de Hondsdonk.

 

Afgeladen fietsen

Op eerste Pinksterdag kwamen de Bredase vluchtelingen voorbij die via België naar Franrijk wilden. Ik herinner me nog als de dag van gisteren hoe met allerlei vervoermiddelen die mensen onderweg waren. Afgeladen fietsen, kinderwagens, duwkarren en kruiwagens, vormden een triest gezicht bij al het frisse voorjaarsgroen en bloeiende rododendrons.

Ook hoorden we van passanten dat op de Rijsbergseweg al vluchtelingen door Duitse vliegtuigen waren beschoten en de eerste slachtoffers uit Breda waren omgekomen.

 

Verduistering

Donderdag na Pinksteren na amper 6 dagen, gaf het Nederlandse leger zich over.

De eerste Duitse militairen die ik toen heb gezien was een paar dagen later, toen we weer naar school gingen. Een tank met veel soldaten met strak zittende uniformen waren voor mij heel indrukwekkend.

 

In die eerste meidagen kwamen al snel allerlei verordeningen. De verduistering van woningen, geen licht mocht naar buiten stralen. Er werden al snel in allerlei gebouwen en ook woningen Duitse militairen ingekwartierd. Ook hebben we op de Hondsdonk in die eerste maanden en verder tijdens de oorlog voor kortere of langere tijd veel inkwartiering gehad. Ieder jaar blijft voor mij de maand mei 1940, een maand met veel mijmeringen.

 

Met veel lentegroeten, Peer van ’t Gatbroek.

  

Meer lezen van Peer? Klik op Mijmeringenvan Peer van 't Gatbroek