9 Oktober start een nieuwe cursus filosofie bij Ulvenhout Vitaal. De bijeenkomsten zijn op donderdagochtend van 10.00  tot 12.00 uur in de Kafhoek van de Pekhoeve op 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11 en 13/11. De cursus wordt gegeven door Lucy Roodbol en Anna Aarts (foto).

Rede – Religie 

Onze Westerse samenleving kent een snelle vooruitgang van wetenschappelijke ontwikkelingen. Wetenschappelijke uitspraken zijn gebaseerd op onderzoek, experimenten en toetsbaarheid. Iets is waar en betekenisvol wanneer men het op een wetenschappelijke manier kan aantonen. Dit in tegenstelling tot zogenoemde religieuze uitspraken; deze zijn niet te bewijzen. Zijn deze uitspaken daarom betekenisloos en onwaar?

In het verleden zetten de wetenschappen de religie steeds meer onder druk. Immers, gebeurtenissen die vroeger werden toegeschreven aan goddelijk ingrijpen, konden steeds meer op een wetenschappelijke manier verklaard worden. De relatie wetenschap (rede) en religie blijft de gemoederen nog steeds bezighouden.

Lucy Roodbol behandelt de volgende punten:

• wat verstaan wij onder religie; kunnen wij daarvan een eenduidige omschrijving geven?
• religie als waarde en beleving;
• wat zijn religieuze praktijken;
• de betekenis van religieuze ervaringen;
• de rol van religie binnen onze Westerse samenleving;
• in hoeverre zijn rede en religie met elkaar in tegenspraak?

Wetenschap, ook maar een mening? 

Mensen hebben een mening over van alles en nog wat, maar hoe weet je of het ook klopt wat er gezegd wordt? In tijden van nepnieuws, desinformatie en complottheorieën groeit de behoefte aan waarheid. Wat bedoelen we als we het hebben over ‘waarheid’? Over welke waarheid hebben we het als we dingen zeggen als: ‘dat is wetenschappelijk bewezen’?

Daarover gaat Anna Aarts het hebben in dit deel van de nieuwe cursus filosofie.

Bijeenkomst 1: De godsdienst voorbij

De eerste filosofie/ wetenschap ontstond bij de Oude Grieken. Later, in de middeleeuwen, stond alle wetenschap in dienst van de religie en was voor filosofen geen ruimte om te denken buiten de kaders van het geloof. De filosofie was destijds de dienstmaagd van de theologie. Tegen het eind van de middeleeuwen begint dat te veranderen en maakt de filosofie zich los van de theologie. Zij krijgt dan een zelfstandig domein en een eigen methode.

Bijeenkomst 2: De spiegeltheorie van de werkelijkheid

Rond de 17e eeuw, toen de moderne wetenschap als methode ontstond, was het onderliggende geloof: de werkelijkheid ligt buiten de mens en de wetenschap is een manier om die realiteit weer te geven. Deze opvatting wordt wel ‘de spiegeltheorie of overeenstemmingstheorie van de werkelijkheid’ genoemd. Waarheid is dan datgene wat de werkelijkheid buiten ons op een correcte manier weergeeft.

In de 18e eeuw komt dit idee onder vuur te liggen en wordt duidelijk dat wat wij ‘werkelijkheid’ noemen, in feite een samenspel is tussen de wereld buiten ons, en wat onze geest eraan toevoegt.

Het idee van wetenschap als een methode om te vinden wat buiten ons ligt werd onhoudbaar. Dan wordt ook de grens vastgesteld tussen wetenschap en geloof.

Bijeenkomst 3: Wetenschap of willekeur.

In de 19e eeuw wordt de zoektocht naar absolute waarheid verlaten. Dan ontstaat de wetenschapsfilosofie, die zich bezig houdt met de vooronderstellingen, de methoden en de resultaten van de wetenschappen. De vragen waar zij zich mee bezig houdt zijn: hoe moet je wetenschap beoefenen? Wat is de geldigheid van wetenschappelijke kennis? Waar ligt de grens tussen wetenschap en pseudowetenschap? Over welke waarheid hebben we het als we zeggen dat iets ‘wetenschappelijk bewezen’ is?

Ten slotte zal worden gesproken over complotdenkers. Ook zij beroepen zich op de wetenschap als producent van de waarheid. Toch wijzen zij vaak de ‘reguliere’ wetenschap van de hand en komen met alternatieve verklaringen. Wat zit hierachter?

Kijk voor deelname op onze website: www.ulvenhoutvitaal.nl

Gearchiveerde artikelen van Ulvenhout Vitaal vind je hier.